Wykorzystanie literatury w edukacji ekologicznej dzieci.


 

        ” Budowanie świadomości ekologicznej poprzez edukację ma oznaczać nie tyko to ,że się coś wie i ma się swe przekonania, ale że czuje się je i głęboko przeżywa”  / Ryszard Łukaszewicz/

 

 

 

Wiek przedszkolny to czas, w którym rozwijanie wiedzy o środowisku, jego ochronie i zagrożeniach jakie niesie ze sobą jego niszczenie, jest jednym podstawowych celów edukacji ekologicznej.

 

W wielostronnym kształceniu edukacja na rzecz środowiska stanowi obecnie fundamentalną część działań nauczycieli, wykorzystujących w tym celu różnorodne formy i metody pracy. Przybliżenie dziecku świata przyrody ożywionej i nieożywionej, a także praw nim rządzących ulatwia budowanie więzi emocjonalnych pomiędzy nim a przyrodą. Prof. Łukaszewicz powiedział: „Stawiać na ekologię , to także stawiać na dzieci”.

 

Jednym z istotnych elementów w procesie nauczania i wychowania jest literatura. W wychowaniu przedszkolnym, stanowi ona doskonaly sposób wzbogacania wiedzy dzieci, pogłębiania ich przeżyć czy doświadczeń związanych z przyrodą.Wychowawcze możliwości literatury w stosunku do najmłodszych odbiorców są bardzo duże, gdyż oddziaływuje ona nie tylko słowem, ale także językiem graficznym, który poszerza poznanie świata. Literatura jest źródłem wiedzy i doznań kształtujących światopogląd oraz osobowość , mobilizujących do dzialania poprzez przykłady zachowań i rozwiązań różnych problemów. Treści utworów i ilustracje książkowe ułatwiają dziecku tworzenie wyobrażeń o miejscach, problemach i osobach , z którymi dziecko nie ma kontaktu na co dzień.Książka może rónież stanowić punkt wyjścia do wspólnych z nauczycielem czy rodzicem działań poznawczych pogłębiajacych zainteresowania. Inny ważny element to poznawczy wpływ ilustracji i fotografii na rozwój dzieci. Ich znaczenie jest nieocenione bowiem stwarzają one obraz poznawanego poprzez literaturę świata. Dziecko na podstawie ilustracji tworzy własne wyobrażenie jakiegoś zjawiska, postaci czy krajobrazu.

 

Literatura podejmuje również temat więzi, jaka łączy dziecko z przyrodą. Opowiadania, bajki, baśnie czy zagadki nie tylko poszerzają wiedzę najmłodszych , ale dają także możliwość oceniania postaw i zachowań bohaterów. Dziecko na przykladzie bohatera, porównuje własną postawę, doszukuje się różnic i podobieństw, jednocześnie dokonuje oceny jego i własnego postępowania.  

 

         Książki adresowane do najmłodszych czytelników poprzez opisy krajobrazów uczą szcunku do przyrody, kształcą kulturę uczuć dziecka i wrażliwość na piekno natury. Natomiast postaci zwierząt, które często są bohaterami utworów, stają się dla dzieci przewodnikami po nieznanym świecie.Świat fauny jest reprezentowany w literaturze przez zwierzęta leśne, domowe i egzotyczne. Dzieci poznając ten świat, są wprowadzane w jego tajniki, uczą się dostrzegać wzajemne oddziaływanie różnych elementów tego świata oraz poznają

 

warunki, które są konieczne do zachowania równowagi w ekosystemach.

 

Dla przedszkolaków najważniejsze jest bezpośrednie działanie, jednak wiele utworów literackich, czaspism czy albumów moze stanowić punkt wyjścia do wykonywania czynności poznawczych rozwijających zainteresowania dzieci. Dzięki literaturze o treści przyrodniczej możemy zachęcić dzieci do wnikliwej obserwacji i podejmowania prób zrozumienia świata oraz reguł nim rządzących. Albumy, encyklopedie i inne opracowania dla dzieci , w których znajdują się istotne informacjie o świecie przyrody lub o skutkach pozytywnej czy negatywnej dzialalności człowieka mającej wpływ na otoczenie- pomagaja dzieciom dostrzec jak różnorodne „skarby” daje nam przyroda.

 

W książkach piękno przyrody jest utrwalone w słowach, zdjęciach i ilustracjach, a możliwość sięgania do nich w chwili, gdy nie można bezpośrednio roskoszować się przebywaniem na łonie natury, daje dzieciom możliwość rozwijania wyobraźni, sięgania do własnych doświadczeń, a także poznawania rzeczy , z którymi kontakt jest niemożliwy.

 

Już u najmłodszych dzieci należy zaszczepić świadomość konsekwencji nieprzemyślanych decyzji i zrozumienie, że to z ich powodu obecne i przyszłe pokolenia muszą podejmować działania na rzecz ochrony przyrody. Jeżeli

 

zatem książki kształtują postawę ekologiczną, to należy w pełni korzystać z ich pomocy. Literatura w edukacji przyszłych pokoleń będących spadkobiercami dzisiejszych działań stanie się ważnym elementem budującym i kształcącym właściwy stosunek do przyrody.

 

Opracowanie : Agnieszka Kroczek